Teraz Folk

Sobota 20 Grudnia 2014
Imieniny obchodzą:
Amon, Bogumiła, Dominik, Liberat, Teofil
Licho nie śpi!

Nowe w sklepie!

  • naszyjnik
  • naszyjnik
  • naszyjnik
  • KWADRATY
  • KÓŁKA C
  • KÓŁKA A
  • KÓŁKA B
  • KOŁA KHAKI
  • CZERWONE KOŁA
  • KOŁA BRĄZ

Tradycyjne ogródki wiejskie

Email Drukuj PDF

 

„Szukałem tego w Paryżu, szukałem w Berlinie i Rzymie
A to za oknem było i miało polskie imię.
Myślałem , że to potęga świat nowy, nowe dzieje
A to ogródek wiejski, co się kwiatami śmieje.
A to groszek pachnący, georginie i malwy
Wymalowane słońcem w proste włościańskie barwy.”


Julian Tuwim „Cel”

 


Ogrody pełne różnobarwnych kwiatów, zapachów, brzęczenia pszczół i śpiewu ptaków zawsze otaczały nasze wiejskie domy. Były miejscem wypoczynku, spotkań, dawały schronienie ptakom, owadom, gadom i płazom. Stanowiły i do dziś stanowią wizytówkę domu i jego gospodarzy.

Tradycyjne wiejskie ogródki przydomowe znikają z kraj- obrazu polskiej wsi, a wraz z nimi ginie różnorodność kulturowa i przyrodnicza.


Ogródek i zagroda wiejska przed laty

W każdej dawnej zagrodzie musiało rosnąć choćby jedno stare drzewo, lipa lub dąb, które chroniło domostwo przed nieszczęściami. Pod drzewem od strony drogi znajdowała się kapliczka ozdobiona kwiatami i ogrodzona płotkiem z bramką.

Ogródek usytuowany był zazwyczaj od strony drogi przy ścianie szczytowej. Wewnątrz ogródka, na równo podzielonych grządkach rosły kwiaty i warzywa, a w rogu kwitł bez lub jaśmin. Z tyłu rosło kilka drzew owocowych.

 

Tradycyjne wiejskie ogródki miały pewne cechy niezmienne, tzn. na niewielkiej przestrzeni rosło mnóstwo roślin o ozdobnych kwiatach - podstawą była obfitość barw i kształtów.

Ogrodzone były sztachetowym, lub też rzadziej wyplatanym z wierzbowych gałęzi płotem. Przy ogrodzeniach sadzono zazwyczaj kwiaty wysokie, ponieważ miały lepszy dostęp do światła i bardziej były widoczne z drogi. Miało to również znaczenie obyczajowe. Kwiaty były bowiem swoistą reklamą panien na wydaniu. Kompozycje roślinne miały bardzo proste formy. Rośliny sadzone były w kępach, rzędach i klombach, o bardzo śmiałych zestawieniach kolorystycznych.

 

Ogródki różniły się wielkością, najbardziej okazałe należały bowiem do zamożniejszych gospodarzy. W ogród- kach rosły przede wszystkim rośliny jednoroczne, a także byliny, zwane często roślinami zimowymi oraz krzewy i drzewa. Rośliny wiejskich ogródków pochodziły najczęściej z najbliższego dworu i rozpowszechniały się po wsi przekazywane między sąsiadami. Czasem były też pozyskiwane z naturalnego środowiska jak np. barwinek, mak polny, chaber.

 

Powody dla których należy zachować wiejskie ogrody


Tradycja i kultura


Skazanie na wyginięcie starych, lokalnych odmian irysów, lilii, dalii, malw i innych, które uprawiały nasze mamy i babcie byłoby dużą stratą dla naszej, polskiej kultury i dla piękna naszych wsi.


Względy praktyczne


Odmiany przystosowane do miejscowych warunków środowiska mają często lepszą wartość użytkową (np. większą odporność na mróz, choroby), niż wiele nowych, pochodzących z importu. Przydomowe ogródki spełniały również rolę użytkową. Uprawiano w nich między innymi zioła i rośliny miododajne.

 

Moda


W dobie różnorakich mód przyjemność sprawia nam powrót do tradycji, do korzeni. Bardziej cenimy przyrodę, piękno polskiego krajobrazu. Również ogrody mogą mieć bardziej regionalny, swojski charakter. Można to osiągnąć poprzez sadzenie gatunków właściwych dla rodzimej szaty roślinnej.

Występują one na naszych ziemiach od wielu tysięcy lat i są najlepiej przystosowane do naszych warunków klimatycznych i glebowych.


Względy ekonomiczne

Poprzez rozmnażanie i sprzedaż sadzonek można uzyskać dodatkowy dochód. Zadbane ogródki, pełne pięknych, tradycyjnych odmian przy gospodarstwach agroturystycznych przyciągną wielu gości. Zagraniczni turyści będą mogli zobaczyć coś typowego dla regionu, innego niż w Europie Zachodniej.


Kwiaty w obrzędowości

Jako element związany z obrzędowością ludową i religijną kwiaty występowały pięć razy w ciągu roku. Po raz pierwszy jako dodatek do palmy wielkanocnej. Bukszpan oraz barwinek służyły do ozdabiania koszyczków ze święconym. W dniu Zielonych Świątek ściany „maiło się” gałązkami lipy, peonii. Za zakończenie oktawy Bożego Ciała wieszało się na ścianie domu święcone wcześniej wianki, w których można było znaleźć rozchodnik i macierzankę. Zbierało się też kwiaty do sypania podczas procesji oktawy Bożego Ciała. Ze świętem Matki Bożej Zielnej związany jest zwyczaj robienia i święcenia bukietów z kwiatów i ziół.


Kwiaty w tradycyjnym ogródku:

aksamitki, astry, chryzantemy, cynie, dalie, floksy, gipsówka, goździki brodate, irysy, kosmosy, lilie smolinosy, liliowce, łubiny, maciejka, mak ogrodowy, malwy, marcinki, miechunka rozdęta, mieczyki, orliki, ostróżki, peonie, rozchodniki, rudbekie, słoneczniczek, słonecznik, szafirki, złocienie.

 

Zioła w tradycyjnym ogródku:

bazylia, cząber, estragon, kminek, koper, lubczyk, lawenda, majeranek, melisa lekarska, mięta, pietruszka, piołun, pokrzywa, rozmaryn, rumianek, szałwia, szczypiorek, tymianek.

Pamiętajmy przy zakładaniu ogródków:

* prosta kompozycja, symetryczne rabaty;
* wybieramy kwiaty szybko rozrastające się, tworzące dużo kwiatostanów, łatwe w uprawie;
* sadźmy według zasady drabinki: w pierwszej linii rośliny najniższe, w następnych coraz wyższe, a na obrzeżach i narożnikach duże rośliny i krzewy;
* zacznijmy od posadzenia bylin, ponieważ tworzą barwne malowidła kwiatowe w ciągu całego lata, są niekłopotliwe w pielęgnowaniu i obficie kwitną;
* wysiewajmy rośliny jednoroczne i pachnące;
* 3 zasadnicze kolory: żółty, czerwony, niebieski doskonale się wzajemnie uzupełniają;
* starajmy się otrzymać rośliny i nasiona od sąsiadów, nie należy pozyskiwać z lasów i łąk kwiatów chronionych.

Ogródki są częścią naszej tradycji, stanowią o naszej tożsamości, wyróżniają nas, wzbogacają krajobraz, różnorodność bio-logiczną, naszą kulturę. Czerpmy z tego bogactwa, zachowajmy je, pomnażajmy i przekażmy przyszłym pokoleniom!

 

Tekst: Barbara Perkowska
Zdjęcia: Elżbieta Perkowska i Joanna Górecka

źródło: www.wigry.win.pl

 

 

Newsletter


Imię:

Email: